Gdzie przechowywać testament, żeby rodzina go znalazła?

Sporządzenie testamentu to dopiero połowa zadania.

Równie ważne jest to, co stanie się z dokumentem później. Nawet prawidłowo napisany testament może nie spełnić swojej roli, jeśli zostanie schowany w miejscu, o którym nikt nie wie.

Szuflada z dokumentami? Sejf? Biuro notariusza? A może skrytka w domu?

Możliwości jest kilka, a każda ma swoje zalety i ograniczenia.

Najważniejsza zasada jest jednak bardzo prosta:

Testament powinien być bezpieczny, ale jednocześnie możliwy do odnalezienia po śmierci.

Najgorsze miejsce na testament? Takie, o którym nikt nie wie

Można mieć najstaranniej przygotowany testament, a mimo to stworzyć rodzinie ogromny problem.

Wystarczy schować dokument:

na dnie szafy,
w starym albumie,
w pudełku z rachunkami,
w sejfie, o którym nikt nie wie,
w szufladzie, do której nikt nie zagląda.

Jeżeli po śmierci nikt nie będzie wiedział, że testament istnieje, jego odnalezienie może być bardzo trudne.

Dlatego przy przechowywaniu testamentu trzeba myśleć nie tylko o bezpieczeństwie dokumentu.

Trzeba pomyśleć również o człowieku, który kiedyś będzie musiał go znaleźć.

Czy można przechowywać testament w domu?

Tak.

Wiele osób decyduje się właśnie na takie rozwiązanie.

Testament można przechowywać razem z innymi ważnymi dokumentami, na przykład w specjalnej teczce, segregatorze lub sejfie.

To wygodne, ponieważ mamy do niego dostęp i możemy w każdej chwili sprawdzić jego treść.

Problem pojawia się jednak wtedy, gdy nikt poza nami nie wie, gdzie dokument się znajduje.

Dlatego samo schowanie testamentu w domu nie wystarczy.

Warto zostawić rodzinie informację, gdzie go szukać.

Czy testament można trzymać w sejfie?

Tak, a sejf może być bardzo dobrym miejscem przechowywania ważnych dokumentów.

Chroni je przed:

przypadkowym wyrzuceniem,
zalaniem,
pożarem,
zniszczeniem,
dostępem osób niepowołanych.

Ale pojawia się jedno ważne pytanie:

Czy ktoś będzie wiedział o sejfie i będzie miał możliwość dostać się do jego zawartości?

Jeżeli odpowiedź brzmi „nie”, bezpieczeństwo dokumentu może paradoksalnie stać się jego problemem.

Nie chodzi oczywiście o to, aby wszystkim przekazywać kod do sejfu.

Wystarczy, aby zaufana osoba wiedziała o jego istnieniu i wiedziała, gdzie szukać informacji dotyczących testamentu.

Czy trzeba powiedzieć rodzinie, że mamy testament?

Nie ma obowiązku informowania rodziny o treści testamentu.

Można zachować jego zawartość dla siebie.

Warto jednak rozważyć poinformowanie przynajmniej jednej zaufanej osoby, że testament został sporządzony.

Można powiedzieć po prostu:

„Mam przygotowany testament. Jest przechowywany w miejscu, w którym znajdują się moje najważniejsze dokumenty.”

Nie trzeba od razu mówić:

„Przepisałem mieszkanie na córkę, samochód dostanie syn, a wnuczka otrzyma biżuterię”.

To są dwie zupełnie różne kwestie.

Rodzina powinna wiedzieć, że dokument istnieje i gdzie można go znaleźć. Nie musi znać jego treści.

Czy testament można przechowywać u notariusza?

Tak.

Testament własnoręczny może zostać złożony na przechowanie u notariusza.

To rozwiązanie może być szczególnie wygodne dla osoby, która nie chce trzymać oryginału w domu.

Testament notarialny natomiast pozostaje w dokumentacji kancelarii notarialnej.

Dzięki temu ryzyko przypadkowego zniszczenia czy zagubienia dokumentu jest znacznie mniejsze.

A co z Notarialnym Rejestrem Testamentów?

To rozwiązanie, o którym wiele osób nadal nie wie.

Notarialny Rejestr Testamentów (NORT) pozwala zarejestrować informację o istnieniu testamentu.

Nie oznacza to jednak, że w rejestrze znajduje się treść testamentu.

Rejestrowana jest informacja o tym, że testament został sporządzony i gdzie można go odnaleźć.

Po śmierci testatora osoba zainteresowana może – po spełnieniu wymaganych warunków – sprawdzić, czy testament został zarejestrowany.

To może być bardzo pomocne, jeśli rodzina nie wie, gdzie znajduje się dokument.

Czy każdy testament jest automatycznie wpisywany do rejestru?

Nie.

Samo napisanie testamentu w domu nie oznacza automatycznej rejestracji.

Jeżeli chcemy, aby informacja o testamencie własnoręcznym znalazła się w NORT, dokument może zostać złożony u notariusza i zarejestrowany zgodnie z obowiązującą procedurą.

To ważne rozróżnienie:

rejestr nie jest miejscem, do którego automatycznie trafia każdy testament.

Czy można powiedzieć rodzinie tylko, gdzie jest testament?

Tak.

I w wielu przypadkach może to być bardzo dobre rozwiązanie.

Możemy przygotować krótką informację:

WAŻNE DOKUMENTY
Testament znajduje się w czerwonej teczce w szafie w gabinecie.

Albo:

Testament został złożony u notariusza. Informacje dotyczące kancelarii znajdują się w mojej teczce dokumentów.

Taki prosty zapis może po latach oszczędzić rodzinie wielu poszukiwań.

Co jeśli testament jest w bankowej skrytce?

To rozwiązanie wymaga szczególnej ostrożności.

Sama informacja:

„Mam skrytkę bankową”

może nie wystarczyć.

Po śmierci właściciela dostęp do skrytki i znajdujących się w niej dokumentów może podlegać określonym procedurom.

Dlatego przed wyborem takiego miejsca warto dowiedzieć się w banku, jak wygląda procedura na wypadek śmierci właściciela skrytki.

Nie warto zakładać, że rodzina po prostu przyjdzie do banku i otrzyma dostęp do wszystkiego.

Czy warto zrobić kopię testamentu?

Kopia może być przydatna informacyjnie.

Nie zastępuje jednak oryginału testamentu własnoręcznego.

Możemy więc zrobić kopię na własne potrzeby, ale najważniejsze jest zabezpieczenie oryginalnego dokumentu.

Można również poinformować zaufaną osobę, gdzie znajduje się oryginał.

Czy testament można zeskanować?

Tak, warto mieć cyfrową kopię ważnych dokumentów dla własnej orientacji.

Skan może pomóc przypomnieć sobie treść dokumentu albo potwierdzić, że taki dokument został sporządzony.

Trzeba jednak pamiętać:

plik PDF przechowywany na komputerze czy w chmurze nie zastępuje oryginału testamentu własnoręcznego.

Nie należy więc traktować skanu jako jedynej kopii.

A jeśli testament znajduje się w komputerze?

To częsty błąd.

Możemy napisać dokument w edytorze tekstu, wydrukować go i podpisać, ale sam plik pozostający na komputerze nie jest testamentem własnoręcznym.

Podobnie nie wystarczy zapisanie naszej ostatniej woli w:

wiadomości e-mail,
pliku Word,
notatkach w telefonie,
dokumencie w chmurze.

Testament wymaga zachowania odpowiedniej formy.

Czy warto przechowywać testament razem z innymi dokumentami?

Tak.

Może to być wręcz najlepsze rozwiązanie.

Wiele osób ma w domu jedno miejsce, w którym przechowuje:

akt własności mieszkania,
umowy ubezpieczeniowe,
informacje o rachunkach,
dokumenty samochodu,
ważne decyzje urzędowe,
dokumentację dotyczącą majątku.

Testament może być częścią takiego zestawu.

Dzięki temu po śmierci rodzina nie musi przeszukiwać całego mieszkania.

Dobrym pomysłem jest „teczka na wszelki wypadek”

To rozwiązanie będzie zresztą jednym z kolejnych tematów naszego poradnika.

Można przygotować jedną teczkę lub segregator, w którym znajdą się informacje ułatwiające rodzinie uporządkowanie najważniejszych spraw.

Nie musi znajdować się tam cała dokumentacja.

Może wystarczyć informacja:

Gdzie znajduje się testament?

Gdzie są dokumenty mieszkania?

W jakim banku mam konto?

Gdzie są polisy?

Kto prowadzi moje sprawy?

Gdzie znajdują się dokumenty samochodu?

Wtedy testament staje się częścią większego systemu uporządkowania ważnych spraw.

Czy warto powiedzieć dzieciom o testamencie?

To zależy od relacji rodzinnych.

Nie ma potrzeby ujawniania treści testamentu tylko dlatego, że został sporządzony.

Czasami jednak warto powiedzieć dorosłym dzieciom:

„Mam uporządkowane najważniejsze dokumenty. Gdyby kiedyś coś się stało, wszystko jest w jednym miejscu.”

To może być znacznie bardziej naturalne niż rozmowa rozpoczynająca się od:

„Musimy porozmawiać o mojej śmierci”.

Szczególnie jeśli tworzymy całą teczkę ważnych dokumentów, można przedstawić ją po prostu jako uporządkowanie spraw na przyszłość.

Co jeśli rodzina wie o testamencie, ale nie wie gdzie jest?

To nadal może być problem.

Sama informacja:

„Tata miał testament”

nie zawsze wystarczy.

Rodzina może zacząć szukać go w:

szafach,
biurku,
dokumentach,
sejfie,
samochodzie,
mieszkaniu,
domu rodzinnym.

Dlatego warto pozostawić konkretną wskazówkę dotyczącą miejsca przechowywania.

Co zrobić, jeśli zmienimy testament?

To moment, o którym łatwo zapomnieć.

Jeżeli sporządzimy nowy testament, trzeba również pomyśleć o tym, co stało się ze starym.

Nie chcemy przecież, aby w domu znajdowały się trzy lub cztery dokumenty i nikt nie wiedział, który jest najnowszy.

Jeżeli stary testament został odwołany albo zastąpiony nowym, warto zadbać o uporządkowanie dokumentów.

W przeciwnym razie po śmierci mogą pojawić się niepotrzebne wątpliwości.

Czy można zniszczyć stary testament?

W przypadku zmiany testamentu warto zadbać o jednoznaczność sytuacji.

Nie należy jednak samodzielnie zakładać, że samo wyrzucenie dokumentu zawsze rozwiązuje problem.

Sposób odwołania testamentu może mieć znaczenie prawne.

Jeżeli mamy kilka testamentów, szczególnie sporządzonych w różnym czasie lub w różnych formach, warto skonsultować sytuację z notariuszem.

A co, jeśli testament zaginie?

To właśnie dlatego tak ważne jest odpowiednie przechowywanie.

Jeżeli testament własnoręczny zostanie zgubiony albo zniszczony, sytuacja może stać się bardzo trudna.

Rodzina może nawet wiedzieć, że testament istniał, ale nie mieć dostępu do jego oryginału.

Dlatego:

nie trzymaj testamentu w przypadkowym miejscu,

nie wkładaj go luzem między inne dokumenty,

nie przenoś go co kilka miesięcy bez aktualizowania informacji o miejscu przechowywania.

Gdzie najlepiej przechowywać testament? Praktyczne rozwiązanie

Nie istnieje jedno idealne miejsce.

Można jednak przyjąć prostą zasadę:

Jeśli przechowujesz go w domu:

Umieść go razem z najważniejszymi dokumentami i poinformuj zaufaną osobę, gdzie się znajduje.

Jeśli korzystasz z sejfu:

Upewnij się, że po Twojej śmierci ktoś będzie wiedział o jego istnieniu i będzie mógł przejść odpowiednią procedurę dostępu.

Jeśli chcesz dodatkowego bezpieczeństwa:

Rozważ złożenie testamentu u notariusza.

Jeśli sporządziłeś testament notarialny:

Zachowaj informacje o kancelarii i poinformuj zaufaną osobę, że testament został sporządzony.

Najprostsza zasada: „znaleźć, nie zgadywać”

Można stworzyć bardzo prosty system.

Na przykład:

1. Testament
→ oryginał w czerwonej teczce.

2. Informacja o miejscu
→ kartka w głównej teczce dokumentów.

3. Osoba, która wie
→ jedno z dorosłych dzieci lub inna zaufana osoba.

4. Aktualizacja
→ po każdej zmianie testamentu sprawdzamy, czy informacje nadal są aktualne.

To naprawdę niewiele.

A może zrobić ogromną różnicę.

Czego lepiej nie robić?

Nie chowaj testamentu tak dobrze, że nikt go nie znajdzie.

Nie zostawiaj informacji wyłącznie w telefonie.

Nie przechowuj kilku wersji bez wyjaśnienia, która jest aktualna.

Nie zakładaj, że rodzina „na pewno będzie wiedziała”.

Nie traktuj skanu jako zamiennika oryginału.

Nie przekazuj informacji o testamencie przypadkowym osobom.

Najlepszym rozwiązaniem jest bezpieczeństwo połączone z możliwością odnalezienia dokumentu.

Testament to nie tylko kartka papieru

Sporządzenie testamentu często kojarzy się wyłącznie z napisaniem kilku zdań.

Tymczasem równie ważne jest to, co dzieje się później.

Dokument trzeba przechować.

Trzeba wiedzieć, gdzie jest.

Warto zadbać, aby przynajmniej jedna zaufana osoba wiedziała o jego istnieniu.

A jeśli zmienimy testament – należy odpowiednio uporządkować również wcześniejsze dokumenty.

Dobrze przechowywany testament to taki, który jest jednocześnie bezpieczny i możliwy do odnalezienia.

Bo kiedyś nie będziemy już mogli powiedzieć rodzinie:

„Jest w tej szufladzie. Poszukajcie pod dokumentami”.

Warto więc zrobić to za nich już dziś.

Ważne: zasady dotyczące testamentów, ich przechowywania i dziedziczenia wynikają z przepisów prawa. W przypadku wątpliwości dotyczących konkretnego testamentu lub sytuacji rodzinnej warto skonsultować się z notariuszem albo prawnikiem.