Śmierć pracownika a niewypłacone wynagrodzenie – komu należy się pensja zmarłego?

Co dzieje się z pensją, której pracownik nie otrzymał przed śmiercią? Czy wynagrodzenie należy wypłacić żonie, dzieciom czy spadkobiercom? Co z premią, dodatkiem, ekwiwalentem za urlop i innymi należnościami?

Śmierć pracownika nie oznacza, że niewypłacone wynagrodzenie przepada. Pieniądze należne zmarłemu pracownikowi stają się prawami majątkowymi ze stosunku pracy i podlegają szczególnym zasadom.

Co dzieje się z wynagrodzeniem po śmierci pracownika?

Zgodnie z art. 63¹ Kodeksu pracy z dniem śmierci pracownika stosunek pracy wygasa.

Nie oznacza to jednak utraty prawa do pieniędzy, które pracownik wypracował przed śmiercią.

Prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą w równych częściach na:

małżonka,
inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej.

Dopiero jeżeli nie ma takich osób, prawa majątkowe wchodzą do spadku.

Oznacza to, że pracodawca nie powinien automatycznie wypłacać niewypłaconej pensji osobie, która po prostu przedstawi akt zgonu i twierdzi, że jest członkiem rodziny.

Najpierw trzeba ustalić, kto jest osobą uprawnioną.

Komu należy się pensja zmarłego pracownika?

To jedno z najważniejszych pytań, które pojawia się po śmierci pracownika.

Jeżeli zmarły pozostawił małżonka oraz inne osoby spełniające warunki do renty rodzinnej, prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą na te osoby w równych częściach.

Może więc dojść do sytuacji, w której do otrzymania pieniędzy uprawnieni są jednocześnie:

małżonek,
dzieci,
inne osoby spełniające ustawowe warunki do renty rodzinnej.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba spokrewniona ze zmarłym automatycznie ma prawo do jego wynagrodzenia.

Decydują przepisy określające krąg osób uprawnionych.

A jeśli zmarły nie miał małżonka ani osób uprawnionych do renty rodzinnej?

Wtedy sytuacja wygląda inaczej.

Jeżeli nie ma osób, na które zgodnie z art. 63¹ Kodeksu pracy przechodzą prawa majątkowe ze stosunku pracy, prawa te wchodzą do spadku.

W takim przypadku pracodawca nie powinien samodzielnie decydować, komu wypłacić pieniądze.

Konieczne może być ustalenie kręgu spadkobierców i przedstawienie odpowiednich dokumentów potwierdzających prawa do spadku.

Jakie pieniądze mogą być należne po śmierci pracownika?

Niewypłacona pensja to nie jedyna należność, którą trzeba rozliczyć.

Po śmierci pracownika mogą wystąpić między innymi:

wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca,
wynagrodzenie za wcześniejszy okres, którego termin wypłaty jeszcze nie nastąpił,
premie,
nagrody,
dodatki do wynagrodzenia,
prowizje,
ekwiwalent za niewykorzystany urlop,
inne świadczenia pieniężne wynikające ze stosunku pracy.

PIP wskazuje wprost, że do praw majątkowych przechodzących po śmierci pracownika należą m.in. wynagrodzenie oraz ekwiwalent za niewykorzystany urlop.

Dlatego pracodawca powinien przeprowadzić pełne rozliczenie, a nie ograniczać się wyłącznie do ostatniej pensji.

Czy rodzina dostanie wynagrodzenie za cały miesiąc?

Nie zawsze.

Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za pracę wykonaną do momentu śmierci. Jeżeli więc zmarł w trakcie miesiąca, należy ustalić wynagrodzenie należne za przepracowany okres oraz pozostałe świadczenia.

Nie można automatycznie przyjąć, że rodzinie należy się pełna miesięczna pensja.

Wysokość należności zależy od tego, jakie świadczenia przysługiwały pracownikowi w chwili śmierci i jakie składniki wynagrodzenia zostały już wypłacone.

Co z premią po śmierci pracownika?

Premia może być kolejnym składnikiem, który trzeba uwzględnić przy rozliczeniu.

Kluczowe znaczenie mają zasady jej przyznawania.

Jeżeli pracownik spełnił warunki do otrzymania określonej premii przed śmiercią, należy sprawdzić, czy powstało prawo do tego świadczenia.

Nie każda premia będzie jednak traktowana identycznie. Inaczej mogą wyglądać zasady w przypadku premii regulaminowej, a inaczej przy świadczeniu uznaniowym.

Dlatego przed dokonaniem wypłaty pracodawca powinien sprawdzić regulamin wynagradzania, umowę o pracę oraz inne przepisy wewnętrzne obowiązujące u pracodawcy.

Co z ekwiwalentem za niewykorzystany urlop?

Niewykorzystany urlop również może mieć znaczenie finansowe.

Jeżeli w związku ze śmiercią pracownika powstaje prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, jest on prawem majątkowym ze stosunku pracy.

Oznacza to, że podlega tym samym zasadom dotyczącym przejścia praw majątkowych po śmierci pracownika.

Temat ten warto jednak rozpatrywać osobno, ponieważ sposób rozliczenia niewykorzystanego urlopu jest bardziej szczegółowy.

Przeczytaj także: Śmierć pracownika a ekwiwalent za niewykorzystany urlop.

Czy pracodawca może zatrzymać pensję zmarłego pracownika?

Nie.

Sama śmierć pracownika nie powoduje utraty prawa do należnego wynagrodzenia.

Pracodawca powinien ustalić wysokość należności i osoby uprawnione do ich otrzymania.

Nie może po prostu uznać, że skoro umowa o pracę wygasła, niewypłacona pensja pozostaje w firmie.

Kodeks pracy przewiduje szczególny mechanizm przejścia praw majątkowych po śmierci pracownika.

Czy można potrącić długi zmarłego z jego wynagrodzenia?

To bardziej skomplikowana kwestia.

Po śmierci pracownika stosunek pracy wygasa, a prawa majątkowe przechodzą na osoby wskazane w art. 63¹ Kodeksu pracy.

PIP wskazuje, że po śmierci pracownika pracodawca nie może dokonywać potrąceń komorniczych z wynagrodzenia ani innych świadczeń należnych osobom uprawnionym. Dotyczy to również dobrowolnych potrąceń, które były dokonywane za zgodą pracownika.

Jeżeli zmarły miał długi, nie oznacza to więc automatycznie, że pracodawca może potraktować niewypłaconą pensję jako źródło spłaty tych zobowiązań.

Co z pożyczką pracowniczą?

Jeżeli pracownik miał wobec firmy niespłaconą pożyczkę, sytuacja również wymaga osobnego rozliczenia.

Śmierć pracownika powoduje wygaśnięcie stosunku pracy. Pracodawca nie może więc po prostu kontynuować potrącania rat z wynagrodzenia na zasadach obowiązujących przed śmiercią.

PIP wskazuje, że w przypadku dobrowolnych potrąceń po śmierci pracownika pracodawca nie może ich kontynuować, a dochodzenie pozostałej kwoty pożyczki może odbywać się na zasadach dotyczących zobowiązań spadkowych.

Jak pracodawca powinien ustalić, komu wypłacić pieniądze?

Pracodawca powinien przede wszystkim ustalić:

jakie należności przysługiwały pracownikowi,
które z nich zostały już wypłacone,
czy pracownik pozostawił małżonka,
czy pozostawił osoby spełniające warunki do renty rodzinnej,
czy istnieją inne osoby uprawnione,
czy w przypadku braku osób uprawnionych konieczne jest ustalenie spadkobierców.

Dopiero po ustaleniu sytuacji prawnej można prawidłowo przeprowadzić wypłatę.

Czy potrzebny jest akt zgonu?

W praktyce pracodawca potrzebuje potwierdzenia śmierci pracownika, aby prawidłowo zamknąć stosunek pracy i rozpocząć procedurę rozliczenia należności.

Akt zgonu jest również dokumentem, który może być potrzebny przy ustalaniu dalszego postępowania.

Nie oznacza to jednak, że samo przedstawienie aktu zgonu przez dowolną osobę jest wystarczającą podstawą do wypłaty pieniędzy.

Pracodawca musi jeszcze ustalić, czy osoba żądająca wypłaty należy do kręgu osób uprawnionych.

Co powinien zrobić pracodawca?

Najbezpieczniej przejść przez kilka kroków:

1. Ustalić wszystkie należności

Trzeba sprawdzić wynagrodzenie, premie, dodatki, prowizje oraz inne świadczenia.

2. Ustalić stan urlopu

Należy sprawdzić niewykorzystany urlop i ewentualny ekwiwalent.

3. Ustalić osoby uprawnione

Najpierw małżonek i osoby spełniające warunki do renty rodzinnej, a w razie ich braku – spadkobiercy.

4. Przygotować rozliczenie

Pracodawca powinien ustalić dokładną kwotę należną po zmarłym pracowniku.

5. Dokonać wypłaty właściwym osobom

Pieniądze powinny trafić do osób, które mają do nich podstawę prawną.

Wynagrodzenie po śmierci pracownika a odprawa pośmiertna

Ważne jest rozróżnienie dwóch różnych rzeczy.

Niewypłacone wynagrodzenie jest prawem majątkowym, które przechodzi na osoby wskazane w art. 63¹ Kodeksu pracy.

Odprawa pośmiertna jest natomiast odrębnym świadczeniem przysługującym rodzinie zmarłego pracownika na zasadach określonych w art. 93 Kodeksu pracy.

Nie należy więc traktować odprawy pośmiertnej jako części ostatniej pensji.

To dwa odrębne świadczenia.

Wysokość odprawy zależy m.in. od okresu zatrudnienia i może wynosić równowartość jednomiesięcznego, trzymiesięcznego albo sześciomiesięcznego wynagrodzenia.

Więcej na ten temat w kolejnym artykule:

Odprawa pośmiertna – komu przysługuje i ile wynosi?

Śmierć pracownika a niewypłacona pensja – najważniejsze informacje

Śmierć pracownika nie powoduje przepadku wypracowanego wynagrodzenia.

Jeżeli pracownik nie otrzymał wszystkich należnych pieniędzy, pracodawca powinien je rozliczyć i ustalić osoby uprawnione do ich otrzymania.

Najważniejsze zasady są następujące:

stosunek pracy wygasa z powodu śmierci pracownika,
niewypłacone wynagrodzenie pozostaje prawem majątkowym,
prawa majątkowe przechodzą na małżonka i inne osoby spełniające warunki do renty rodzinnej,
jeżeli takich osób nie ma, prawa majątkowe wchodzą do spadku,
wynagrodzenie trzeba odróżnić od odprawy pośmiertnej,
pracodawca powinien rozliczyć również inne należności, np. ekwiwalent za niewykorzystany urlop,
długi zmarłego nie oznaczają automatycznie możliwości potrącenia ich z należnego rodzinie wynagrodzenia.

Przeczytaj także

Co po śmierci pracownika musi zrobić pracodawca?

Śmierć pracownika – jakie dokumenty musi przygotować pracodawca?

Co po śmierci pracownika? Obowiązki pracodawcy, ZUS, wynagrodzenie, podatki i nekrolog

Następny temat: Odprawa pośmiertna – komu przysługuje i ile wynosi?

Śmierć pracownika a niewypłacone wynagrodzenie – komu należy się pensja zmarłego?